Wykłady główne

Wykłady główne w trakcie konferencji przeprowadzą zaproszeni przez Organizatorów Goście Honorowi.

Sesję poranną otworzy dr Krzysztof Pijarski z Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej Telewizyjnej i Teatralnej z Łodzi.

„Prawda” w fotografii

Roland Barthes określił w Świetle obrazu noemat fotografii, jej istotę, jako „To-było”, jako głęboką, ontologiczną więź łączącą obraz fotograficzny z jego przedmiotem. Jednocześnie wyraził przekonanie, że owo „To-było” przestanie być widoczne, że jego doświadczenie przestanie się liczyć, zniknie. „Już zniknęło – dopowiada. – Jestem, nie wiem czemu, jednym z ostatnich tego świadków (świadkiem Nieaktualnego), a ta książka jest tego archaicznym śladem”. Wychodząc od dyskusji, jakie w ciągu ostatnich lat toczyły się wokół nagród World Press Photo, i kontrowersji związanych z decyzjami o dyskwalifikacji kolejnych nagrodzonych fotografów, chciałbym podjąć próbę refleksji nad kwestią „prawdy” w fotografii dziś. Słowo prawda umieściłem w cudzysłowie dlatego, że właśnie zdefiniowanie sensu tego pojęcia będzie moim celem; nie w ogóle, ale w odpowiedzi na współczesną kondycję fotografii. Wydaje się bowiem, że wobec prawdziwie uniwersalnego rozpowszechnienia aparatów fotograficznych, a także powszechnego dostępu do tanich i efektywnych kanałów dystrybucji obrazów rola fotografów zawodowych musiała ulec głębokiej przemianie – ale czy naprawdę tak się stało? W obliczu tego, co spotkało fotografię jako praktykę World Press Photo zdaje się jednym z ostatnich świadków rozumienia fotografii, które za Vilemem Flusserem nazwałbym magicznym. Wystąpienie nie będzie jednak wyłącznie krytyką, a raczej zaproszeniem do przemyślenia roli i znaczenia fotografii jako medium rozumienia świata, do pomyślenia o fotografii jako o medium nie tyle indeksalnym, co refleksyjnym (za Regisem Durandem i innymi). Takie przemyślenie fotografii musi jednak zaburzyć granicę między fotografią jako dokumentem a fotografią jako sztuką.

Krzysztof Pijarski (ur. 1980, mieszka w Warszawie, pracuje w Warszawie i Łodzi)Artysta posługujący się medium fotografii, Adiunkt w łódzkiej Szkole Filmowej, historyk sztuki, tłumacz. Obronił pracę doktorską o pismach i myśli Michaela Frieda, modernizmie i fotografii, zatytułowaną „Archeologia modernizmu”. Jako artysta – zajmują go przede wszystkim losy obrazów i obiektów w (po)nowoczesnym świecie – tworzy wizualne archeologie muzeów, archiwów, krajobrazów, przestrzeni miejskich i innych „maszynerii reprezentacji”. W roku 2010 nakładem Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego ukazała się antologia tekstów Allana Sekuli w jego przekładzie. Redaktor tomu Archiwum jako projekt (2011) oraz autor książki (Po)Nowoczesne losy obrazów. Allan Sekula / Thomas Struth (Warszawa 2013). Uczestnik PLAT(T)FORM 2012 w Fotomuseum Winterthur. Jego projekt Żywoty nieświętych został zaprezentowany w C/O Berlin. Redaktor „Widoku”.

Sesję popołudniową otworzy dr hab. Izabela Trzcińska z katedry Porównawczych Studiów Cywilizacji Uniwersytetu Jagiellońskiego z Krakowa.

  • POTRZEBA ILUZJI I FOTOGRAFOWANIE. PRZYCZYNEK DO DZIEJÓW MANIPULACJI.

Przyzwyczailiśmy się do traktowania manipulacji jako negatywnego zjawiska, które fałszuje rzeczywistość. Jednakże przestrzeń wirtualna, w której spędzamy coraz więcej czasu, nosi wiele cech przeinaczenia świata, którego cyfrowy obraz zdaje się mieć coraz mniej wspólnego z widokiem tzw. realu. Obiektyw nie służy już do uchwycenia chwili – on ją dowolnie zmienia i transformuje, nadaje jej cechy, które mają ilustrować raczej nastrój autora lub aktualną modę niż fragment rzeczywistości. Jednocześnie zapotrzebowanie na taki przekaz jest ogromne – tysiące poprawionych obrazów wypełniających przekazy w mediach
społecznościowych, czy na stronach internetowych tworzą ciąg przedstawień świata, który istnieje jedynie w sposób intencjonalny, uznany za wystarczający dla uzasadnienia jego egzystencji. W tym kontekście manipulacja staje się jedną z form postrzegania i rozumienia świata, dzięki której wyobrażamy sobie otaczające nas uniwersum jako bardziej znośne i oswojone, chociaż w istocie ono samo jako terytorium pozostaje zawsze dzikie i nieokiełznane.

Pracuję w Katedrze Porównawczych Studiów Cywilizacji UJ. Zajmuję się tradycjami alternatywnymi w kulturze Zachodu – mitem i ezoteryką. Fascynuje mnie wielki nawrót do obrazowania w kulturze, którego jesteśmy świadkami.